Ev resim ji ku nizilîn?

Aciz im. Acizî ji min û aciziya xwe aciz e. Ne acizî dizê, ne jî niyeta hişkê min heye ku bizê. Hişkê kotî dîsa newîranan dike. Bizrê bîzê min ji min û aciziyê dixele.

Dizanim heta gotinan li şirîtê ranexim, wê rehetî li canê min peyda nebe. Tiştê li şirîtê tê raxistin ez im, an gotinin wê jî nizanim. Kê çima û ji bo çi min ber bi raxistina gotinan ve dehf dide, wê jî nizanim. Gêrçî êdî zanîn û nezanînê jî ji hev dernaxim. Bûme weke gilokek rîsê li hev piçikî. Tehm di tiştek de nemaye.

Ma Tu Neguheriyî

Rûtirşî li dîwanê rûniştî ye. Dûyê ji kozikan hilbûyî nahêle qoç û boçikên awiran lihev biqesidin. Sewta dilketiyê Esmera Şukrî li şevê diqelibe axîn û bişirînên di xewra çûyî ji xewnan hildibin.

Miriyê Hêlikan

Mala em lê ne, qorek mêvan tên û qorek radibin. Ûfîn û kufîna Reso ye.

Piştî ku fatihe hat xwendin, Xêredîn li Reso vegeriya û got:

— Resê xêrê, dîsa firefira firnikê te ne?

Bi dengekî keribî, Reso li Xêredîn vegeriya û got:
— Xêr e xêr.

Xêredîn:
— Law, ça dipekînî nav çavê mera?

Reso:
— Pekandina çi? Halê çi? Xwedê ji te razî. De tu jî mêşê neke gamêş.

Xêredîn:
— Hecî heqet, bêhna te çima teng e?







Reso:
— Birako, de tu dizanî ez miriyê hêlikan im. Do êvarê min hinek hêlik birin malê. Gêjê ji me re pijand. Teyî gêjê bi xuyê min dizane. Roja ku di mal de hêlik tune bin, xewa min nayê. Axir serê birakê xwe neêşînim. Du hêlik danî dolabê; yên din me xwarin. Vê sibê, wexta ku ez ji mal derketim, kûçikê lawê min herdu hêlik avêtibûn ber kûçikan û vîdeoya wan dikişand. Çer çavê min pê ket, ez ji dara Xwedê ketim.

Xêredîn:
— Gêncên niha xû û xislatên wan cihê ne. De tu jî mezin neke, birako.

Reso:
— Çer mezin nekim, bavê birayê xwe çer? Hêlikên min di devê kûçik de bûn; hêlikên min, ne yên te.

EWRÊN SERHIŞK

Çil û pênc roj in ewran xwe daye ber royê û misqaleke tîrêja tavê narije ser axa Kurdîstanê. Tişta herî balkêş jî ev e; bi hatina êvarê re ewr vedikişin. Hîv tîrêjên xwe yên zîvîn ber dide ser rûyê zemîn. Axa qerisî bi tîrêjên zîvîn re diçilvile.”

Bi çavpêketina vê posta li ser X’ê re, min bi rêya têlefonê ber xwe da çend rûsipiyan. Wan jî ta di derziyê re derbas kirin.

Qedrî:
Got: “Ev gotina ‘ro yê xwe di pişt ewran de veşartiye’ derewek e qethî ye.” Bi gotina “çima” yê re devê tûrê xwe vekir. Got: “Wekî tu jî dizanî, di van salên dawî de her diçe barijge kêm dibe, bi tevî ku ewr li ezmanê me têra xwe hene, lê dîsa jî barê xwe narijînin.”







Çendek berê min û dostek ji me çêtir sohbet dikir, gotinên wî bi aqilê min ve zeliqîn. Got: “Kurdên me yên serhişk dawiya dawî bûn sebeb ku ewr jî serî hildin.”
Min got: “De ne wexta henekan e?”
Ji xwe qayil, got: “Wele wî. Teyî te jî dîtiye çiyayên me gelek asê ne û hema bibêje serê wan li ewran dikevin, û serhişkên me jî li wan çiyayên asê têra xwe hene.”
Bi gotina “êêê” re keribî û got: “Bavkê min, li vê dinyayê çi hebe xwedî can in. Ê canê ewran jî heye, zêde zêde nepixîne, dixwazin birijin da ku bala wan sivik bibe. Kirine nekirine, Mikayîl Efendî memikên wan—pardon, pişta wan—nefirkandiye, wan jî serî hildaye û çûne xwe dane ber tavê da ku tav bi germiya xwe ve barê wan dayne.”
Çer min got: “Min ji diayên te re nego ‘amîn’.”
Got: “Di îmana te nim,” û têlefon di ser min da girt.




Çiyako:
“Ev komploya qapitalîzmê ye û em rê nadin tu kes roja me tarî bike. Îro roj em tekane milet in ku li hember emperyalîzmê li ber xwe didin, em ê bidin jî. Loma hatin bi ewrên sûnî ve pêşiya roja me girtin. Lê tiştek ji bîr kirin ku roja me li Îmraliyê ye û ji şewqa xwe tu tişt kêm nekiriye û nake jî. Em ê bi berxwedana xwe re xwe û miletên cînar bi manîfestoya nû re ji vê zilm û dexaletê xilas bikin.”

Qudo / Qudret:
“Ev lîstikeke kapîtalîst û siyonîst e. Wexta bi awayekî bihîstin ku Serok nehêle bi halhala Tramp û Netenyahû re kurd dirêjî Îranê bikin, wan jî rabû ewrên sûnî şandin ser axa welat û Kurdistanê bê tav hiştin. Dizanî çima?”
Bi gotina “keremke” re got: “Niha, demsal zivistan e. Lêçûna zivistanê jî naşibe tu demsalî bi vê kirina xwe re dixwazin gelê me li hember Serok serî rake, da ku Serok jî mecbûr bimîne û kurdan bike hevalbendê siyonîstan. Zû an dereng emê bi xelkê cînar re heyateke komînal a ekolojîk ava bikin.”

Mamed:
“Birayê delal şikur ji vê rojê re. Va ye edî xwişk û birakên me kêm be jî gotinên me evdên Xwedê jî didin ser kêman. Bi min her tişt eyan û beyan li ber çavan e. Tabî ji bo çavên bixwazin bibînin her wiha hiş û exlaqê ku bixwaze çîprût bibêje. Miletê me mileteke bisilman e. Bi derketina Tîktok mîktokê re miletê me rêya xwe şaş kir, û Xwedê jî me evdên gunehkar ceza dike.”

Pîşkireş:
“Ev gişk pîşkên Îbo ne. Zikmezinê qûntepik kir nekir, kurdan ew nekirin serok çû li Amerîkayê xwe da bin çengê siyonîstan û ev afat anîn ser me.”

Şirik:
“Biratiya gelan û Îmralî sersebebên vê reşezilmê ne. Ev aqil, aqilê dewleta Tirk e. Dixwazin Kurdistanê vala bikin da ku bigihîjin miradên xwe. Me neteweperweran lîska wan zû deşîfre kir. Êdî miletê me poz bi wan nake. Şefeqeke çîlqerqaş li benda me neteweperwera ye.”

Piştî min têlefon danî, li ezmanê Stenbolê nihêrî; ji ewran pêve tiştek xuya nedikir. Bi hêvîya ku ewrên kurdî ji ser me kêm nebin.

ÇAVDÊRÎ

Îro ji rojan 26’ê avrêl/nîsanê yekşem e. Seat li dor 2’yê piştî nîvroyê şiyar dibim. Bi taştêyek sivik tehma devê xwe xweş dikim. Bi şûşeyek çay û cixareyek re berê xwe didim şaneşînê. Tavek biharîn min pêşwazî dike. Xatûn bi paqijiyê re mijûl e. Dibê: “Dema derketî çopê biavêje.”


Xwe bi qestî lê nakim xwedî da ku hêrs bikim. Ji pakêta min cixareyek derdixe, tê li kêleka min diçikile. Cixarê dirêjî wê dikim. Bi cixareya min cixareya xwe pêdixe. Dibê: “Mîrata paqijiyê xilas nabe.” Dibişirim. Çend peyaman li WhatsAppê dibersivînim. Bi her bersivê re dibişirim.
Dibê: “Xêr e?”
Dibêm: “Qet.”
Bi ken dibê: “Îja devê te çima beş dike.” Dîsa dibişirim. Bêdeng radihijêm poşeta çopê. Li dû min bi ken dibê: “Eferim.”








Bêqeza û bela ji nêrdewanan dadikevim jêr. Xwe berdidim parka nêzî mal ya ku heta devê peravê dirêj dibe. Îsal me niştecihên Stenbola xopan rengê biharê nediye. Loma di derba ewil de hema bibê her kesî berê xwe daye der. Dîmena ewil a min pêşwazî dike parka ku veguheriye roja heşrê ye. Ci bi cî dûman bilind dibe. Dimeşim. Binê holkên modern yên ku şaredariyê danîne tije însanan in. Cure bi cure sifre hatine raxistin. Hinek teze taştê dixwin, hin jî li pişt çîtên parqê goşt sor dikin. Yên holik bi dest nexistine carcimên naylon û hînan jî merş li ser çîmên parkê raxistine. Naskinim. Çar meh in ji perava ku ji min re dibe îlhama nivîsînê dûr im. Hem dimeşim hem dîmenan li hişê xwe qeyd dikim.

Li bin siya darek jinek rûniştiye. Zarokek li ser çokan dirêjkirî dilorîne. Bi xwe jî ketiye qutiya têlefonê, mîna min ê ku xwedî kompîtor e lê heta niha tu nivîseke li ser kompîtorê nenivîsiye. Ji wê çend gav wê de dengek jê nayê, fêmê bilind dibe. Dema nêzî holikê dibim dengê muzikek îslamîst bilind dibe. Di bin holikê de mêrek û çend jinên bi çarşev rûniştine. Jinek ciwan ji wan re li ser tûpê qehweyê dikelîne. Xwe li bêhna qehweyê û goştê biraştî nakim xwedî. Xwenga xezûr çendeke rehmet kiriye loma ji xwe re dibêm: “Êvarê xwesî û xezûr vexwendî ne. Tu yê têra xwe goşt bi birijînî.”

Dimeşim. Li kêleka holik/kepirek du xweşkokan xwe dane bin tavê, hestiyê xwe yên nerm dinermijînin. Li cihê lîstika zarokan zarok ketine dora teleferîkê da ku xwe xij bikin. Ji bo rêwî û meşvanên di parkê re dibihurin meşa xwe bê rawestan bidomînin rê di bin pireyan re derbas kirine. Ji wir vedigerim berê xwe didim ser rê. Li ber xêzên peya yan radiwestim. Cîp û erebeyên dewlemendan bêrawestan diborin. Piştî ew diborin rêya destê rastê li dû xwe dihêlim. Li ber rêya destê çepê diçikilim. Şiforê erebeyek hal tê de nemayî qasî du sed sê sed mêtro dûrî min e, dest xwe di pacê re derdixe û bi îşareta destan dibê: “Derbas be.” Ji bo silavê destê xwe didim ser dilê xwe û dimeşim.

Li rex holikek din du jin rûniştîne. Ji laçika yek ji wan dixuye kurd e. Guhê min dixwaze dengê wan seh bike lê dûr in. Dîmenên heyî kêm zêde di nav meşa 45 deqeyî de dubare dibin. Şaşwaziya ewil a li ser devê kendalê peravê min pêşwazî dike tunebûna holikên servekirî û banqan e. Çend wêneyan digrim. Li ser kevirê tam di devê deryayê de cî ji xwe re dîtiye rûdinim. Agir bi cixareyekê dixim. Pite pita hişê min e, cîrkî ji mal derketime. Wexta stûyê min li ser destê rastê dizivire çavê min li ser nivîsa “Elît kent” asê dimîne. Xwe bi xwe dibêm: “Elîtên derî bi kilît.” Ji bo kes baxçeyê wan nebîne der û dora baxçeyên xwe bi çît û perdeyan rapêçane. Çavê xwe ji wê dîmena nexweşik vedigerînim. Dimeşim. Li vê perava zêde dest lênegeriyayî hemî kevir hatine hilçinandin û xîzeke nermik lê reşandine, ev jî nûbûneke duyem e.

Dîmen ew qas pir in, nizanim ka behsa kijanê bikim, kijanê nekim. Bi lez û bez ber bi cihê divê lê rûnim diçim. Di nivê rê de sê çar xort ber bi min ve tên. Dema nêzî min dibin xortê li dawiyê dibê: “Selam û eleykum.” Bi serî hejandinê silava xort hildigrim. Ji jinek esmer û du keçikên piçûkên ku li ser qûmê rûniştine diborim. Tam li cihê divê rûnim kalek dişibe kurdan bi têlefonê qise dike, bi malbata xwe re rûniştî ye. Dibêje, “Em îro çûn bazarê, wele êdî tiştek nayê kirîn. Pere bûye zibil.” Çend gav ji wan dûr pişta xwe didim darên palmiyê, berî didim pêlên deryayê.

Piştî çend kêliyan jinek û mêrek bala min dikişînin. Du sê mêtro ji lêva deryayê dûr maseya xwe çikandine. Her yek li ser kursiyek rûniştiye. Berê jinikê li deryayê ye. Mêrik hema bibê pişta wî li jinikê ye, bi tiştek naxwiyê re biliye. Jinik ji cihê xwe radibe, ji çenteyê li pişt xwe du bacanên sor û hin tiştên din digire, tê li cîhê xwe rûdine. Destê mêrik xuya bûn, di destê wî de cotek lepikên plastîk hene. Diyar e sosê li nav goşt dixe, bi gotineke din goşt terbiye dike. Dema terbiye tê bîra min, ez meraq dikim, ka kî çiqas xwe terbiye dike? Ma ne? Terbiye ji bo her kesî, her tiştî lazim e.

Komek jin û keçik çend mêtro wê de bi voleybolê dilizin. Mersedesek reş tê, li nêzî wan radiweste. Jinek bi çarşev jê peya dibe. Çavê xwe çep û rast digerîne. Diyar e dîmenên heyî xweşî wê naçe. Derê paş yê erebeyê vedike û dîsa siwar dibe. Erebe bi rê dikeve. Tê di nav keçikên bi voleybolê dilîzin re derbas dibe. Dibişirim. Ew nizanin lê ez dizanim rêyek ew biçinê tune ye. An wê di nav şêniyên heyî de biseknin an jî vegerin. Û vedigerin jî. Kêfa min tê ku gotina min rast derket.

Dîsa li jinik û mêrikê li ber lêva deryayê vedigerim. Mêrik ji cîhê xwe radibe tevî tasek plastîk. Tê li ber jinikê diçikile. Pişta destê xwe dirêjî jinikê dike. Wekî ku dest li ber devê jinikê be, jinik ramûsanek ji dest re dişîne. Mêrik bi wê kira jinikê qayîl nabe, destê xwe dibe ber devê jinikê, jinik bi ken pişta tiliyan maç dike û mêrik destê xwe dibe li eniya wê jî dixe. Mêrik avê bi tasa di destê xwe de werdide, diçe li cihê xwe rûdine. Jinik di şûna xwe de car bi car xwe dihejîne/direqise.

Ji wan wê de du jin û keçikek du sê salî keviran bi rûyê deryayê werdikin lê ji heq dernayên. Tiqînên wan naz û tinaz û resqoqiya keçikê çend kêliyan çavan li ser wan diçikilîne. Wekî ku siyek di ber çavê min bihurî be. Berê çavan vediguherînim ser maseya lêva deryayê. Mêrikek hesinê goşt biraştinê li avê dixe. Ew hesinê pîs dixe nava ava deryayê. Ez meraq dikim li dinyayê çend kes wisa deryayê pîs dikin? Lê meraqa xwe dihêlim, mêzekirina xwe didomînim. Dîtina dibînim di destek wî de qevşek giha heye. Bi wî gihayî dike nake qirêja berê jê naçe. Hesin li ser qûmê radixe. Çend kulm qûmê davêje ser, bi qevşa giha re dikeve ser. Piştî têra xwe mist dide dîsa berî dide nav ava deryayê.

Ji cihê xwe radibim ji bo bikarim li nêzî gir bi tena serê xwe bimînim. Di ber koma dev ji lîstika voleybolê berdayî re dibihurim. Li nêzî girê piçûk konek hatiye kutan û erebeyek sporê ya qasî fîlek li ber e. Der û dora konê vekiriye. Du mêr şipyayî ne li hundir. Li ser maseya di bin kon de şûşeyeke şerabê ya dev nevekirî, du qutî bîra, şûşeyek ava porteqalan cî ji xwe re dîtine. Li devê kon li ser hesinê goşt biraştinê sicûxên serkêlekî dilimkirî dirêjkirîne. Ji wan diborim.

Tam dikim li êşa gir vegerim rastî texsiyek têm. Xewşkokek û xortek şort li xwe kirine di siya erebeyê de rûniştine.

Kol poşman bi gir ve hildikişim. Li nivê gir guleke sor bala min dide ser xwe, du wêneyên wê dikişînim. Ji wan wêneyan yekî ji hevalek re dişînim, bi emojiyeke tiqetîq pê ketî re dibêm: “Ev ji bo te.”
Dema hildikişim ser gir sê jinên serê wan girtî ji xwe re sohbetê digerînin re rû bi rû dimînim. Ji wan hinek dûr di nav gihayê dide bejna meriv de rûdinim. Çend wêneyên min kişandî bi klamek Xelîl Xemgîn re li storiya Înstagramê bar dikim.
Li vegerê keşmeşkêşa parqê du sê qat zêde dibe. Li nêzî mal deng bi têlefonê dikeve...
Dibêjim, “Elo?”
Jinik hêrs bûye, “Tu li ku mayî?”…

KÎLOTÊ MOR

Komeke hezkiriyên helbestan her hefteyê bernameyeke helbestan gerandin. Kengê? Di dema koronayê de. Em wisa bêjin; Însan ew giyanwere ku dikare di her şert û mercî de adapteyî heyatê bibe. Di derba ewil a koronayê de, hîn însanan ji tirsa mirinê, rû bi rûmayîna bi tenêtî û rewşa îzoleyî re hiş avêtibin jî, yên mayî zû ketin dû çareyan da ku bi temamî ji nava heyata çalak venekişîn. Heyata rojane ya rû bi rû ciyê xwe ji qadên înternetê re hişt… Çalakî û civîn hêdî hêdî li qada medyaya sosyal berbelav bûn. Ser û guhê bernameyan li bin guhê hev ketin. Ev bernameya helbestan a me qal kir jî yek ji wan bû.  Di vê bernameyê de Elî jî hewil da çend rêzan li dû hev rêz bike. Elî ev bend xwendin:

“Çavên te hubra qelemê,hêsirên te tîra li sînemê. Na nebî ku tu bigirî,hê gotinên me yên serkul hene,hizna te kefenê min e.”